Estudio de los procesos de meteorización en granitos utilizados en la construcción del Patrimonio Histórico-Cultural de la Península de Barbanza, Galicia, España

• Autores: Ana Cristina Hernández Santomé
• Directores de la Tesis: Jorge Sanjurjo Sánchez (dir. tes.), Aurora Grandal-d'Anglade (tut. tes.)
• Lectura: En la Universidade da Coruña ( España ) en 2026
• Idioma: español
• Número de páginas: 217
• Tribunal Calificador de la Tesis: Juan Ramón Vidal Romaní (presid.), David M. Freire Lista (secret.), Rosa Marques (voc.)
• Enlaces
  • Tesis en acceso abierto en: RUC
• Resumen
  • galego

    En Galicia (NO de España), o material de construción máis utilizado no patrimonio edificado é o granito, non só polas súas excelentes propiedades senón tamén pola súa abundancia xeolóxica. Non obstante, os procesos de meteorización físicos, químicos e biolóxicos provocan o deterioro do material pétreo nestes edificios. O obxectivo deste estudo é avaliar os procesos de deterioración que actúan sobre os granitoides utilizados nun conxunto de monumentos históricos do patrimonio arquitectónico da Península do Barbanza (NO de Galicia, España), a partir de métodos xeoquímicos, petrolóxicos e mineralóxicos, mediante microscopía (SEM-EDS, microscopía petrográfica ou polarizada) e espectrometría portátil (espectrometría de raios gammaGR). Consideráronse un total de 25 edificacións para determinar os patróns de deterioración, o grao de meteorización das rochas, a presenza de revestimentos e a súa posible orixe. Os resultados mostran que a colonización biolóxica, especialmente o crecemento dos liques, é o patrón de deterioración máis frecuente en todos os edificios e a súa intensidade e distribución dependen da acción sinérxica de diferentes factores asociados (especialmente da humidade) e da interacción entre os organismos, o substrato inorgánico e o medio heteroxéneo circundante. Outros patróns de deterioración observados inclúen cambios de cor, revestimentos, fendas e descamación. Estes patróns son propios do material pétreo, aínda que é posible observar nos afloramentos rochosos contiguos ás edificacións estudadas algúns procesos de meteorización visibles no material granítico que puideron actuar no pasado, algúns dos cales foron identificados no estudo petrográfico das mostras. Polo tanto, considérase que existe unha importante meteorización hereditaria que tamén hai que ter en conta. As análises elementais mostran as tendencias elementais esperadas e as correlacións asociadas ás características mineralóxicas dos granitoides estudados. Ademais, reflíctese unha relación entre determinados elementos e o grao de meteorización química (obtido mediante o uso de índices de meteorización) coa altitude e a distancia do mar, que á súa vez están relacionados coas condicións de humidade da zona. A presenza de sales podería estar asociada á influencia mariña, mentres que a aparición de fosfatos e carbonatos está asociada á acción dos organismos. O estudo comparativo entre os contidos en K, U e Th medidos en dous dos edificios estudados amosa lixeiras diferenzas de deterioro entre fachadas, reflectindo a homoxeneidade de composición. O material empregado para a construción do Patrimonio da Península do Barbanza considérase de orixe local, sendo probablemente o granito de dúas micas de gran groso medio o material pétreo máis empregado para a construción das fachadas dos monumentos estudados. A pesar da importancia do patrimonio construído de Galicia, moitos monumentos presentan importantes alteracións meteorolóxicas, con importantes signos de deterioración, como é o caso do Pazo da Merced, actualmente en estado de abandono

  • English

    In Galicia (NW Spain), the most widely used building material in the built heritage is granite, not only due to its excellent properties but also due to its geological abundance. However, physical, chemical, and biological weathering processes cause deterioration of the stone material in these buildings. The objective of this study is to evaluate the deterioration processes affecting the granitoids used in a group of historical monuments of the architectural heritage of the Barbanza Peninsula (NW Galicia, Spain), using geochemical, petrological, and mineralogical methods, microscopy (SEM-EDS, petrographic or polarized microscopy) and portable gamma-ray spectrometry (GRS). A total of 25 buildings were considered to determine deterioration patterns, the degree of rock weathering, the presence of coatings, and their possible origin. The results show that biological colonization, especially lichen growth, is the most frequent deterioration pattern in all buildings, and its intensity and distribution depend on the synergistic action of different associated factors (especially humidity) and the interaction between organisms, the inorganic substrate, and the surrounding heterogeneous environment. Other deterioration patterns observed include chromatic alterations, coatings, cracks, and detachments. These patterns are characteristic of the stone material, although some weathering processes visible in the granitic material that may have been present in the past can be observed in the rock outcrops adjacent to the buildings studied, some of which were identified in the petrographic study of the samples. Therefore, it is considered that there is significant inherited weathering that must also be taken into account. Elemental analyses show expected elemental trends and correlations associated with the mineralogical characteristics of the granitoids studied. Furthermore, a relationship is shown between certain elements and the degree of chemical weathering (obtained through the use of weathering indices) with altitude and distance from the sea, which in turn are related to the humidity conditions of the area. The presence of salts could be associated with marine influence, while the appearance of phosphates and carbonates is associated with the action of organisms. The comparative study of the K, U, and Th contents measured in two of the buildings studied shows slight differences in deterioration between facades, reflecting the homogeneity in terms of composition. The material used for the construction of the Heritage of the Barbanza Peninsula is considered to be of local origin, with medium-coarse-grained two-mica granite probably being the most commonly used stone material for the construction of facades of the monuments studied. Despite the importance of Galicia's built heritage, many monuments show a significant degree of weathering, with visually significant signs of deterioration, as is the case of the Pazo de la Merced, currently in a state of disrepair.