Ayuda
Ir al contenido

Dialnet


La interpretación bíblica en la obra de Paul Ricoeur: hermenéutica filosófica y exégesis

  • Autores: Emilia Castón Blanco
  • Directores de la Tesis: Marcelino Agís Villaverde (dir. tes.)
  • Lectura: En la Universidade de Santiago de Compostela ( España ) en 2022
  • Idioma: español
  • Tribunal Calificador de la Tesis: Manuel Lázaro Pulido (presid.), Milagros María Otero Parga (secret.), Piotr Roszak (voc.)
  • Programa de doctorado: Programa de Doctorado en Filosofía por la Universidad de Santiago de Compostela
  • Calificación: Sobresaliente Cum Laude
  • Materias:
  • Enlaces
  • Resumen
    • español

      Esta investigación sobre la hermenéutica y la exégesis bíblica de Paul Ricoeur se realiza a través de un recorrido por su biografía y su trayectoria intelectual, desde su nacimiento en Valence (Francia) en 1913 hasta su muerte en París en 2005. Tomamos como referencia los trabajos de Paul Ricoeur sobre hermenéutica bíblica y los estudios de los principales autores que han mantenido con él un fecundo debate sobre el tema.

      La estructura de la tesis se divide en seis capítulos. El capítulo I abarca la biografía de Paul Ricoeur, sus estudios, y, una vez licenciado, sus comienzos en la docencia. Si la formación del autor es importante en la configuración de su carácter, no menos lo es su participación en la II Guerra Mundial. En 1939 Ricoeur es movilizado y en 1940 cae prisionero y es llevado a un campo de prisioneros nazi. Esta experiencia le marcará personalmente y afectará a sus consideraciones filosóficas sobre la cuestión del mal.

      En su evolución como filósofo influyeron el personalismo de Emmanuel Mounier; el existencialismo de Karl Jaspers y Gabriel Marcel; el psicoanálisis de Freud; y la fenomenología de Husserl. Asume la herencia hermenéutica de Schleiermacher, padre de la disciplina, y de Wilhelm Dilthey, que fue pionero en abrir los textos a la compresión histórica, junto con Heidegger y Gadamer, las dos principales figuras del siglo XX, que coinciden en que toda comprensión ha de estar mediatizada por la interpretación.

      Estudiamos en el capítulo II la cuestión del lenguaje religioso. Ricoeur profundiza en la labor de Freud y el psicoanálisis como una modalidad hermenéutica que nos abre el universo simbólico y onírico, presente en el lenguaje bíblico, así como en los relatos míticos, entre otras modalidades discursivas. Dedicamos el capítulo III al análisis del discurso bíblico y de los géneros literarios, recogiendo el debate LaCocque-Ricoeur sobre la interpretación bíblica. Para analizar la identidad religiosa realizamos una exégesis de los textos de San Pablo, con las aportaciones de otros autores, en la que apreciamos el sesgo de su particular interpretación del mensaje cristiano que marcará la línea exegética de la escuela paulina.

      En el capítulo IV profundizamos en la hermenéutica filosófica y la exégesis bíblica, prestando atención a la relación entre hermenéutica y fe, estudiada por Ricoeur, así como a la cuestión de la exégesis como problema filosófico y la hermenéutica del testimonio.

      Tratamos en el capítulo V el tema de la interpretación mítica, simbólica y metafórica en la Biblia, desde el mito adámico, los símbolos, las nociones de pecado, culpa y perdón - construidas a través de símbolos y otras figuras del lenguaje-, y la hermenéutica metafórica de Ricoeur.

      Por último, en el capítulo VI se expone la hermenéutica de la creación bíblica, también a través del arte inspirado en los textos de la Biblia a partir de la teoría hermenéutica de Ricoeur. Con esta tesis no sólo realizamos un estudio de la teoría hermenéutica y exegética de Ricoeur sino un ejercicio de aplicación actual, fieles al espíritu defendido por Ricoeur de pensar a partir de su obra

    • galego

      Esta investigación sobre a hermenéutica e a esexese bíblica de Paul Ricoeur realízase a través dun percorrido pola súa biografía e a súa traxectoria intelectual, desde o seu nacemento en Valence (Francia) en 1913 ata a súa morte en París en 2005. Tomamos como referencia os traballos de Paul Ricoeur sobre hermenéutica bíblica e os estudos dos principais autores que mantiveron con el un fecundo debate sobre o tema.

      A estrutura da tese divídese en seis capítulos. O capítulo I abarca a biografía de Paul Ricoeur, os seus estudos, e, unha vez licenciado, os seus comezos na docencia. Se a formación do autor é importante na configuración do seu carácter, non menos o é a súa participación na II Guerra Mundial. En 1939 Ricoeur é mobilizado e en 1940 cae prisioneiro e é levado a un campo de prisioneiros nazi. Esta experiencia marcarao persoalmente e afectará as súas consideracións filosóficas sobre a cuestión do mal.

      Na súa evolución como filósofo influíron o personalismo de Emmanuel Mounier; o existencialismo de Karl Jaspers e Gabriel Marcel; a psicanálise de Freud; e a fenomenoloxía de Husserl. Asume a herdanza hermenéutica de Schleiermacher, pai da disciplina, e de Wilhelm Dilthey, que foi pioneiro en abrir os textos á compresión histórica, xunto con Heidegger e Gadamer, as dúas principais figuras do século XX, que coinciden en que toda comprensión ha de estar mediatizada pola interpretación.

      Estudamos no capítulo II a cuestión da linguaxe relixiosa. Ricoeur profunda no labor de Freud e a psicanálise como unha modalidade hermenéutica que nos abre o universo simbólico e onírico, presente na linguaxe bíblica, así como nos relatos míticos, entre outras modalidades discursivas. Dedicamos o capítulo III á análise do discurso bíblico e dos xéneros literarios, recollendo o debate LaCocque-Ricoeur sobre a interpretación bíblica. Para analizar a identidade relixiosa realizamos unha esexese dos textos de San Paulo, coas achegas doutros autores, na que apreciamos o rumbo da súa particular interpretación da mensaxe cristiá que marcará a liña esexética da escola paulina.

      No capítulo IV profundamos na hermenéutica filosófica e a esexese bíblica, prestando atención á relación entre hermenéutica e fe, estudada por Ricoeur, así como á cuestión da esexese como problema filosófico e a hermenéutica do testemuño. Tratamos no capítulo V o tema da interpretación mítica, simbólica e metafórica na Biblia, desde o mito adámico, os símbolos, as nocións de pecado, culpa e perdón -construídas a través de símbolos e outras figuras da linguaxe-, e a hermenéutica metafórica de Ricoeur.

      Por último, no capítulo VI exponse a hermenéutica da creación bíblica, tamén a través da arte inspirada nos textos da Biblia a partir da teoría hermenéutica de Ricoeur. Con esta tese non só realizamos un estudo da teoría hermenéutica e esexética de Ricoeur senón un exercicio de aplicación actual, fieis ao espírito defendido por Ricoeur de pensar a partir da súa obra.

    • English

      This research on Paul Ricoeur's hermeneutics and biblical exegesis is undertaken by tracing his biography and his intellectual career, from his birth in Valence (France) in 1913 to his death in Paris in 2005. Paul Ricoeur's works on biblical hermeneutics and contributions by the main authors who have had a fruitful debate on this subject with him are taken into consideration.

      This dissertation is divided into six chapters. Chapter I covers Paul Ricoeur's biography, his studies, and, once he graduated, his early teaching career. If the author's education played an important role in shaping his character, his involvement in the Second World War was equally relevant. In 1939 Ricoeur was mobilised and in 1940 he was taken prisoner and sent to a Nazi prison camp. This experience left a personal mark on him and had an impact on his own philosophical reflections on the issue of evil.

      His philosophical development was shaped by Emmanuel Mounier's personalism, Karl Jaspers' and Gabriel Marcel's existentialism, Freud's psychoanalysis and Husserl's phenomenology. He embraces Schleiermacher's hermeneutic heritage, father of the discipline, and that of Wilhelm Dilthey, who pioneered the process of opening up texts to a historical understanding, together with Heidegger and Gadamer, the two major figures of the 20th century, both of whom agree that all understanding must be mediated by interpretation.

      In Chapter II the issue of religious language is explored. Ricoeur delves into Freud's work and psychoanalysis as a hermeneutic approach that opens up the symbolic and oneiric universe present in biblical language, as well as in mythical narratives, among other discursive modes. Chapter III is devoted to the analysis of biblical discourse and literary genres, focusing on the LaCocque-Ricoeur debate on biblical interpretation. To analyse religious identity, an exegesis of the texts of St. Paul is carried out, along with contributions by other authors, where we can perceive a bias in his particular interpretation of the Christian message, which will mark the exegetical line of the Pauline school.

      In chapter IV we explore philosophical hermeneutics and biblical exegesis, paying particular attention to the relationship between hermeneutics and faith, as studied by Ricoeur, and also to the question of exegesis as a philosophical problem and to the hermeneutics of witnessing. In chapter V we address the question of mythical, symbolic and metaphorical interpretation in the Bible, starting with the Adamic myth, symbols, notions of sin, guilt and forgiveness - constructed through symbols and other figures of speech - and Ricoeur's metaphorical hermeneutics.

      Lastly, in chapter VI, the hermeneutics of biblical creation is presented, also by means of art inspired by the texts of the Bible and based on Ricoeur's hermeneutic theory. This dissertation is not only a study of Ricoeur's hermeneutical and exegetical theory, but also an exercise of present-day application, faithful to the spirit advocated by Ricoeur of thinking based on his work


Fundación Dialnet

Dialnet Plus

  • Más información sobre Dialnet Plus

Opciones de compartir

Opciones de entorno