Ayuda
Ir al contenido

Dialnet

Osmanlı İmparatorluğunda Coğrafya ve Kartografya

Imagen de portada del libro Osmanlı İmparatorluğunda Coğrafya ve Kartografya

Información General

Resumen

  • Türkçe

    Altı asırdan uzun süre hüküm süren Osmanlı İmparatorluğu, Cezayir kıyılarından Kafkasya’da Gürcistan’a ve Macaristan’dan Hint Okyanusu kenarındaki Yemen’e kadar uzanan muazzam geniş coğrafya içerisinde sayısız coğrafya ve kartografya mirası bırakmıştır. Bu süre içerisinde siyasi, ticari ve kültürel boyutta Avrupa, Asya ve Afrika’da pek çok ülke ile ilişkiler geliştirmiştir. Kurulduğu zamandan günümüze kadar dünya çapında coğrafyacı ve haritacıların ilgi odağı haline gelerek bu alanda sayısız çalışmaya konu olmuştur.

    Osmanlı İmparatorluğu’nda coğrafya ve haritacılık çalışmaları ilk asırlarda daha çok İslam coğrafya-kartografya anlayışının izinde devam etmekte iken bu süreç 16. yüzyılın sonlarına kadar kendi içerisinde bir tekâmül devrini tamamlamıştır. Bu dönemde bir taraftan Arapça ve Farsçadan tercümeler yapılırken diğer taraftan günün ihtiyaçlarına binaen deniz ve kara yollarına dair seyahatnâme ve menzilnâmeler kaleme alınmıştır. İlk dönem coğrafya eserleri ekseri pratik ihtiyaçlara dayalı topografik içerikli metinler ve çizimlerden oluşur. Uluğ Bey (1394-1449) tarafından kurulan Semerkand Rasadhanesi’nde oluşan ekolün Ali Kuşçu (1403?-1474), Fethullah Şirvanî (1417-1453) gibi yetişen alimleri Osmanlı İmparatorluğu’nda astronomi ve hey’et coğrafyasının da temelini oluşturur.

    Ali bin Abdurrahman tarafından Edirne’nin fethinden hemen sonrasında yazılan “Acâ’ibü’l-Mahlûkât”, Osmanlı coğrafyacılığının ilk eseri olarak kabul görür. Kazvinî (1268-1338)’nin aynı adlı meşhur eserine dayanan bu tercüme, daha sonraki coğrafyacıların ilgisini celbetmiş ve takip edilen bir geleneğin de başlangıcını oluşturmuştur. Sonraları Rükneddîn Ahmed, Ahmed Bîcan, Surûrî Muslihiddîn Mustafa Efendi, Rodosîzâde Mehmed Efendi bu türü devam ettiren şahsiyetler olarak karşımıza çıkar. Bu doğrultuda ilk coğrafya çalışmalarından biri de Ahmed Bîcan’ın “Dürr-i Meknûn” adlı eseridir. Sonraları İbnü’l-Verdî’nin “Harîdetü’l-Acâ’ib ve Ferîdetü’l-Garâ’ib” adlı eseri muhteviyatının bilimsel olarak değeri zayıf görülse de verdiği coğrafî bilgiler doğrultusunda dikkat çekmiş ve Mahmud Şirvânî tarafından Osmanlı Türçesine tercüme edilmiştir.

  • English

    The Ottoman Empire, which ruled for over six centuries, left behind countless geographic and cartographic legacy that spanned a vast territory from the shores of Algeria to Georgia in the Caucasus, and from Hungary to Yemen on the edge of the Indian Ocean. During this time, the Empire developed political, commercial, and cultural relations with many countries across Europe, Asia, and Africa. Since its establishment, the Ottoman Empire has become a focal point for geographers and cartographers worldwide, inspiring countless studies in this field.

    In the early centuries of the Ottoman Empire, geography and cartography studies primarily followed the Islamic geographic and cartographic traditions. However, This process completed a period of evolution within itself until the end of the 16th century. During this period, translations from Arabic and Persian were made, while travelogues and itineraries were written to meet the needs of the time, particularly regarding sea and land routes. Early geographical works mainly consisted of topographic texts and drawings based on practical needs. Scholars like Ali Kuşçu (1403?-1474) and Fethullah Şirvanî (1417-1453), who were trained in the school established by Uluğ Bey (1394-1449) at the Samarkand Observatory, laid the foundation for astronomy and geographical sciences in the Ottoman Empire.

    “Acâ’ibü’l-Mahlûkât,” written by Ali bin Abdurrahman shortly after the conquest of Edirne is accepted as the first piece of Ottoman geogrraphy. This translation, based on the famous work of Kazvini (1268-1338) with the same title, attracted the attention of later geographers and marked the beginning of a tradition that would be followed. Afterwards, Rükneddîn Ahmed, Ahmed Bîcan, Surûrî Muslihiddîn Mustafa Efendi, and Rodosîzâde Mehmed Efendi continued this tradition. Ahmed Bîcan’s “Dürr-i Meknûn is one of the early geographical works. Although the scientific value of Ibnü’l-Verdî’s work “Harîdetü’l-Acâ’ib ve Ferîdetü’l-Garâ’ib” was considered weak, it attracted attention for its geographical information and was translated into Ottoman Turkish by Mahmud Şirvânî.

Otros catálogos

Identificadores de libro

Listado de artículos

Fundación Dialnet

Dialnet Plus

  • Más información sobre Dialnet Plus

Opciones de compartir

Opciones de entorno