Rab-e Rashidi: Historical Review, Architectural Style, Structureand Function

• Autores: Seyed Ahmad Khezri
• Localización: Actas del X congreso de la Sociedad Española de Iranología (SEI): celebrado en Tbilisi los días 20 y 21 de octubre de 2022 / Tea Vardosanidze (ed. lit.), Gerardo Matallana Medina (ed. lit.), 2024, ISBN 978-9941-36-204-0, págs. 19-43
• Idioma: inglés
• Títulos paralelos:
  • عملکرد و ساختار معماری، سبک تاریخی، بررسی :رشیدی ربع
• Enlaces
  • Texto Completo Libro (pdf)
• Resumen

  • ربع رشیدی شهرکی دانشگاهی بود که در سده چهاردهم میلادی به اهتمام رشیدالدین فضلالله همدانی، وزیر دانشمند دوره ایلخانی، در شهر تبریز پدید آمد. این مرکز علمی که نمونه کاملی از یک دانشگاه جامع و بینالمللی بود، پس از کشته شدن رشیدالدین، دستخوش غارت و تخریب شد و تنها ویرانههایی از آن در محله سرخاب تبریز باقی ماند. از این رو پژوهشگر ناگزیر است برای آگاهی از رویکرد و عملکرد این شهر دانشگاهی، در کنار کاوشهای باستانشناسانه، به وقفنامه مفصلی که خواجه در این باره از خود به یادگار گذاشته است، مراجعه نماید. این وقفنامه که کهنترین و معتبرترین سند در باره ربع رشیدی است، توسط رشیدالدین و به خط و انشای وی نگارش یافته و خوشبختانه از گزند حوادث در امان مانده و در کتابخانه ملی تبریز نگهداری میشود. با مطالعه این وقفنامه میتوان طرح، پلان، سطح اشغال و ابعاد آن شهرک دانشگاهی و ساختمانهای آن شامل: مدرسه، کتابخانه، خانقاه، غذاخوری، بیمارستان، مسجد، بازار، سازمان اداری و اجزای هر یک از آنها نظیر سردر، گلدسته، گنبد، حجرهها، کلاسها، ورودیها و راهروها را شناسایی و به صورت فرضی بازسازی کرد.این پژوهش بر آن است تا بر اساس روش توصیفی-تحلیلی با مطالعه و بررسی دقیق منابع تاریخی، بویژه وقفنامه، و بهرهگیری از نتایج کاوشهای باستانشناسان و منابع تاریخی و سفرنامههای موجود، در گام نخست سبک معماری، ساختار، بخشها و عملکرد ربع رشیدی را معرفی کرده و در گام بعدی نقش و تأثیر این شهرک دانشگاهی را در گسترش دانش و مراکز آموزش عالی در ایران، تبیین نماید. یافتههای پژوهش نشان میدهد که ربع رشیدی بخشی از یک مجموعه بزرگتر به نام شهرستان رشیدی بوده که از سه بخش شهرستان، ربع و ربض تشکیل میشده و هر یک از آنها کارکردی ویژه داشته و در عین حال در کنار هم یک هدف مشترک را دنبال میکردهاند که در این مقاله بدانها پرداخته خواهد شد.